โรงงานจำพวกที่ 1 2 และ 3 ต่างกันอย่างไร
จำพวกโรงงานเป็นตัวกำหนดว่าต้องขออนุญาตหรือไม่ ต้องแจ้งก่อนหรือไม่ และมีผลต่อเนื่องไปถึงการขยายโรงงานและคำสั่งปิดโรงงาน
คำถามแรกที่ต้องตอบให้ได้ก่อนเรื่องอื่นทั้งหมด คือโรงงานอยู่จำพวกใด เพราะจำพวกเป็นตัวกำหนดหน้าที่ตามกฎหมายเกือบทุกเรื่องที่ตามมา ตั้งแต่ต้องขอใบอนุญาตหรือไม่ ไปจนถึงผลของคำสั่งปิดโรงงาน
การแบ่งจำพวก
ให้รัฐมนตรีมีอำนาจออกกฎกระทรวงกำหนดให้โรงงานประเภท ชนิด หรือขนาดใด เป็นโรงงานจำพวกที่ 1 จำพวกที่ 2 หรือจำพวกที่ 3 โดยคำนึงถึงความจำเป็นในการควบคุมดูแล การป้องกันเหตุเดือดร้อนรำคาญ การป้องกันความเสียหาย และการป้องกันอันตราย ตามระดับความรุนแรงของผลกระทบที่จะมีต่อประชาชนหรือสิ่งแวดล้อม
| จำพวก | ก่อนเริ่มประกอบกิจการ | มาตราที่เกี่ยวข้อง |
|---|---|---|
| จำพวกที่ 1 | ประกอบกิจการได้ทันทีตามความประสงค์ | มาตรา 10 |
| จำพวกที่ 2 | ต้องแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทราบก่อน | มาตรา 11 |
| จำพวกที่ 3 | ต้องได้รับใบอนุญาตก่อนจึงจะตั้งโรงงานได้ | มาตรา 12 |
ทั้งสามจำพวกต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ในกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา 8 เหมือนกัน สิ่งที่ต่างกันคือขั้นตอนก่อนเริ่มประกอบกิจการ ไม่ใช่ว่าจำพวกที่ 1 ไม่มีหน้าที่อะไรเลย
จำพวกที่ 2 — แจ้งแล้วเริ่มได้เลย
เมื่อจะเริ่มประกอบกิจการโรงงานให้แจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ทราบก่อน เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ได้รับแจ้ง ให้ออกใบรับแจ้งในวันที่ได้รับแจ้ง และให้ผู้แจ้งประกอบกิจการโรงงานได้ตั้งแต่วันที่ได้รับใบรับแจ้ง
หากภายหลังพนักงานเจ้าหน้าที่ตรวจพบว่าการแจ้งไม่ถูกต้องหรือไม่ครบถ้วน มีอำนาจสั่งให้แก้ไขภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับคำสั่ง ซึ่งเป็นกรอบเวลาที่สั้นมาก จึงควรตรวจเอกสารให้ครบตั้งแต่ตอนยื่น
- การเลิกประกอบกิจการ การโอน การให้เช่า หรือการให้เช่าซื้อ ต้องแจ้งภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ดำเนินการ
จำพวกที่ 3 — ต้องมีใบอนุญาตก่อน
ผู้ประกอบกิจการโรงงานจำพวกที่ 3 ต้องได้รับใบอนุญาตจากผู้อนุญาต ห้ามมิให้ผู้ใดตั้งโรงงานก่อนได้รับใบอนุญาต
ผู้รับใบอนุญาตที่ประสงค์จะเริ่มประกอบกิจการโรงงานในส่วนหนึ่งส่วนใด ต้องแจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทราบไม่น้อยกว่าสิบห้าวันก่อนวันเริ่มประกอบกิจการ หากจะมีการทดลองเดินเครื่องจักรก่อน ต้องแจ้งวัน เวลา และระยะเวลาการทดลอง ให้ทราบไม่น้อยกว่าสิบห้าวันด้วย
จุดที่จำพวกที่ 3 ต่างจากจำพวกอื่นอย่างมีนัยสำคัญ
เมื่อถูกสั่งปิดโรงงานตามมาตรา 39 วรรคสาม โรงงานจำพวกที่ 3 จะถูกเพิกถอนใบอนุญาตไปพร้อมกัน หมายความว่าหากจะกลับมาประกอบกิจการ ต้องเริ่มกระบวนการขออนุญาตใหม่ทั้งหมด ไม่ใช่แค่รอให้คำสั่งสิ้นผล
ตรวจจำพวกอย่างไร
จำพวกกำหนดโดยกฎกระทรวงกำหนดประเภท ชนิด และขนาดของโรงงาน พ.ศ. 2563 ซึ่งแบ่งประเภทกิจการเป็นลำดับพร้อมเงื่อนไขเรื่องกำลังเครื่องจักรและจำนวนคนงาน กิจการเดียวกันอาจอยู่คนละจำพวกได้ถ้ากำลังเครื่องจักรต่างกัน
- 01เขียนลักษณะกิจการที่ทำจริงออกมาเป็นประโยค ไม่ใช่ชื่อทางการค้า
- 02หากำลังเครื่องจักรรวมและจำนวนคนงานให้ได้ตัวเลขที่ตรงกับเอกสาร
- 03เทียบกับบัญชีท้ายกฎกระทรวง แล้วดูว่าลำดับใดตรงที่สุด
- 04ตรวจเงื่อนไขแรงม้าและจำนวนคนงานในลำดับนั้นอีกครั้ง เพราะเป็นตัวชี้จำพวก
หากกิจการมีหลายกระบวนการในโรงงานเดียวกัน อาจเข้าข่ายมากกว่าหนึ่งลำดับ กรณีเช่นนี้ควรตรวจกับสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดก่อนตัดสินใจลงทุน
แหล่งอ้างอิง
- พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 หมวด 1 (มาตรา 7–13)
- กฎกระทรวงกำหนดประเภท ชนิด และขนาดของโรงงาน พ.ศ. 2563บัญชีท้ายกฎกระทรวงเป็นตัวกำหนดลำดับประเภทและจำพวก
ต้องการหารือรายละเอียด
แจ้งลักษณะกิจการและกำหนดเวลาที่ระบุไว้ในคำสั่ง (ถ้ามี) เพื่อให้การหารือครั้งแรกได้ข้อสรุปเร็วขึ้น